maandag 26 mei 2014

Oefenen als je kind geen vorderingen maakt

Leren lezen: je gaat ervan uit de je kind dat op school leert. En dat is ook zo. Meestal.
In geval van dyslexie zijn er echter nog steeds ouders die constateren dat de begeleiding op school niet efficiënt is.
Ga dan niet zitten wachten, maar oefen zelf met je kind. Maar wel in een positieve sfeer! Je kunt al beginnen in groep 3, als je kind achterblijft. Ook al heeft je kind nog geen dyslexieverklaring.
Oefenmethodes voor kinderen met dyslexie op school
Scholen gebruiken als het goed is over het algemeen oefenmethodes zoals die beschreven zijn in het boek van Anneke Smits en Tom Braams: Dyslectische kinderen leren lezen. Van deze effectieve methodes heb ik in overleg met Tom Braams een thuisversie geschreven.
Aandachtspunten
Als u deze methode wilt gebruiken, is het belangrijk een aantal zaken goed in de gaten te houden:

  • Het kind is erbij gebaat om zoveel mogelijk met de school samen te werken en op een lijn te blijven.
  • Het kind moet (weer) het gevoel krijgen dat boeken leuk zijn. Kies dus altijd een boek dat aansluit bij zijn of haar interesse. Het liefst een boek dat het kind zelf heeft uitgezocht. Dit kan een boek over ruimtevaart zijn, maar ook een boek van Geronimo Stilton of van Paul van Loon.
  • Thuis oefenen moet leuk blijven. Als het met strijd gepaard gaat, werkt het niet.
  • Deze methode gaat uit van het idee, het kind een succeservaring op te laten doen.
  • Bemoedig het kind door te benadrukken wat goed gaat. Negeer de fouten.
  • Geef het kind het gevoel er niet alleen voor te staan. Vlot het lezen even niet? Help dan wat meer. Dat geeft het kind een veilig gevoel. 

De methode
De methode werkt als volgt:
Kies een boek dat 1 of 2 avi-niveaus hoger ligt, dan het avi-niveau dat het kind beheerst.
Als het kind niet verder komt dan avi-2 is het helemaal belangrijk om een boek van een hoger avi-niveau te nemen. Boeken op avi-1 of 2-niveau zijn vaak moeilijk te lezen. Ze bevatten veel korte woordjes, die een kind weinig houvast bieden. Boeken op avi-3 niveau of hoger bieden ook interessantere verhalen en de context geeft meer houvast bij het lezen van moeilijker woorden.
Bij deze methode gaat het erom dat het kind vloeiend leest. Het kind hoeft niet snel te lezen, als het maar op toon leest en als de zinnen maar vloeiend gelezen worden.
Kies een stuk tekst. Begin met een halve bladzijde en bekijk hoe dit werkt. Gaat het lezen moeilijk, neem dan een korter stukje. Gaat het goed, lees dan een langer stuk.

Stap 1: voorlezen

De ouder leest het stuk niet te snel, maar vloeiend voor. Het kind wijst het woord, dat gelezen wordt, bij. Hierdoor kun je zien dat het kind daadwerkelijk meeleest.

Stap 2: koorlezen

Daarna lezen ouder en kind dezelfde tekst samen hardop. De ouder praat zachtjes, alleen ondersteunend. Het kind wijst met de vinger het woord bij. Als het lezen in een later stadium goed gaat, kan stap 2 overgeslagen worden. Ook als u het idee krijgt te veel in een schoolse sfeer terecht te komen. 

Stap 3: zelfstandig lezen met ondersteuning

Dan leest het kind de tekst hardop voor. De ouder wijst bij en bepaalt daarmee het tempo waarin gelezen wordt. Het lezen moet vloeiend en op toon gaan. Als het kind aarzelt of hakkelt bij een woord, zegt de ouder het woord voor.

Het nut van voorzeggen

Het voorzeggen van het woord is erg belangrijk. Het tempo blijft erin en het kind kan op toon blijven lezen. Het voorzeggen geeft een veilig gevoel, omdat het kind zich gesteund voelt. Dat komt het zelfvertrouwen ten goede en daarmee ook het lezen.
Het voorzeggen is ook belangrijk, omdat het kind daardoor niet een verkeerd woordbeeld aan het woord gaat plakken. De volgende keer zal hij het eerder herkennen. Het kind een woord laten spellen heeft geen zin. Het houdt het lezen op, de vloeiendheid gaat uit het lezen. De volgende keer dat het kind het woord tegenkomt, zal het weer net zo hard gaan spellen.
Door het voorzeggen blijft lezen ontspannend. Het is erg belangrijk spanning te voorkomen.

Positieve feedback

Aan het eind van de samenleessessie geeft de ouder positief commentaar: "Goed op toon gelezen", of "Bijna geen fouten gelezen", of  "Dat heb je spannend voorgelezen!".
Als een wat dikker boek gelezen wordt, kan de ouder naar eigen inzicht een stuk verder lezen. Het boek wordt dan sneller uit gelezen en de spanning blijft er in.

Meer weten?
Wie meer wil weten over het oefenen van het lezen met een kind met dyslexie kan erover lezen in:
Dyslectische kinderen leren lezen / Anneke Smits en Tom Braams (2006), Individuele, groepsgewijze en klassikale werkvormen voor de behandeling van leesproblemen.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten